SÜRGÜ GAYRİMENKUL

Mimar Kemaleddin Bey Kimdir?

Mimar Kemaleddin Bey, 1870 yılında bir bahriye subayının tek çocuğu olarak İstanbul’un Acıbadem semtinde dünyaya geldi. Babası Bahriye Miralaylarından Ali Bey, annesi Sadberk Hanım’dır. İlköğrenimine 1875 yılında başladı. Ortaöğrenimini 1881 yılında babasının görevi dolayısıyla gittikleri Girit’te devam etti. 

Sonra ailesiyle birlikte İstanbul’da döndüler ve orta öğrenimini de burada tamamladı. 1887-1891 tarihleri arasında Henedese-i Mülkiye okulunda (İstanbul Teknik Üniversitesi) okudu. Bu okulda okurken mühendislikten çok Sirkeci Garı’nı yapan Alman mimar Jachmund’un mimarlık derslerine özen gösterdi ve okulu bitirince Prof. Jachmund’un asistanı oldu. Bu görevi dört sene yürüten Mimar Kemaleddin, bu arada okul dışında özel bürosunu açarak ilk eserlerini tasarlamaya başladı. 1895 yılında mimarlık eğitimini ilerletmek için devlet bursuyla Berlin’e gönderildi, Charlottenburg Technische Hochschule’de iki sene mimarlık eğitimi aldı.

Mimar Vedat Bey’le birlikte Birinci Millî Mimarlık Akımı’nın öncülerindendir.

1900’den sonra Hendese-i Mülkiye Mektebi’nde Alman mimar Jachmund’un ayrılmasıyla boşalan mimarî tasarım dersini devralır. Bir yandan da Sanayi-i Nefise Mektebi’nde Nazariyât-ı Mimariye adlı bir ders verir.

1909 yılında Evkaf Nezareti’nin başına atanan Kemalettin Bey, burada görevli olduğu senelerde önemli eski yapılarının onarımlarını, beş yeni Vakıf Han, birçok türbe ve cami yaptı. Osmanlı Mimar ve Mühendis Cemiyeti’nin kurucularındandır. “Şark Demiryolları Şirketi” adına dört tren istasyonu tasarladı. (Filibe Garı, Sofya Garı, Selanik ve Edirne Garları )

 

57 yıllık yaşamına sığdırdığı yüzlere varan önemli mimari yapıtın yanısıra, çok sayıda Osmanlı anıt yapısını ilk kez bilimsel bir yaklaşımla restore ederek ülkemizdeki restorasyon çalışmalarına öncülük etti. 1919 yılında İngiliz yönetimine geçen Kudüs’te Mescid-i Aksa’nın onarımı için Kudüs müftüsü tarafından Kudüs’e çağrıldı. Çağrıyı kabul eden Kemalettin Bey, Mescid-i Aksa Camii’nin onarımında gösterdiği başarıdan dolayı, İngiliz Kraliyet Mimarlar Akademisi’ne (RIBA) şeref üyesi olarak seçildi.

1925’in yaz aylarında Ankara Palas’ın yapımının tamamlanması için Kudüs’ten çağırıldı, Başkent Ankara’da başka birçok yapıya da imza atan Mimar Kemalettin, 13 Temmuz 1927 tarihinde Ankara Palas şantiyesinde kaldığı odada geçirdiği beyin kanaması sonucu 57 yaşında hayatını kaybetti. Mezarı İstanbul’da Bayezid Camii bahçesindedir.

Yirmi liralık banknotun ön yüzünde Atatürk, arka yüzünde de Mimar Kemaleddin’in illüstrasyonları bulunmaktadır.

Eserlerinden bazıları :

  • Eyüp Anadolu Lisesi’nın inşaatı
  • Çapa Anadolu Öğretmen Lisesi binasının inşaatı
  • Şemsipaşa İlköğretim Okulu’nun inşaatı
  • Ankara Evkaf Apartmanı inşaatı (Yapımı sırasında vefat etmiştir)
  • Çamlıca Kız Lisesi inşaatı
  • Bostancı Camii inşaatı
  • Bebek Camii inşaatı
  • Yeşilköy Camii inşaatı
  • Kamer Hatun Camii, Beyoğlu
  • Reşadiye Mektebi (günümüzde Eyüp Ortaokulu) inşaatı
  • Sultan Reşad Türbesi inşaatı
  • Gazi Osman Paşa Türbesi inşaatı
  • Mahmut Şevket Paşa Türbesi inşaatı
  • Ahmet Cevat Paşa Türbesi inşaatı
  • Ali Rıza Paşa Türbesi inşaatı
  • Hüsnü Paşa Türbesi inşaatı
  • Fethiye Camii Koca Sinan Paşa Medresesi restorasyonu
  • Tayyare Apartmanları, Laleli
  • İstanbul Birinci, İkinci, Üçüncü ve Dördüncü Vakıf Hanları inşaatı
  • Gazi Üniversitesi Rektörlük Binası inşaatı
  • İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi kütüphanesi
  • Filibe Gar Binası
  • Edirne Gar Binası onarımı
  • Bandırma Haydar Çavuş Camii’nin yeniden inşası
  • Gazi Eğitim Enstitüsü binası inşaatı
  • Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları Müdürlüğü binası inşaatı
  • Vedat Tek tarafından başlatılan Ankara Palas projesinin son şeklini vererek tamamlanması
  • Kudüs Mescid-i Aksa restorasyonu projelendirmesi (1922-1926)

 

Mimar Kemaleddin’in ülkemize kazandırmış olduğu birbirinden değerli onlarca eserini ortaya koymak için yaptığı eskizleri ve özel çizimlerinden oluşan koleksiyonu Sürgü Gayrimenkul olarak günümüze taşıyoruz. 

Bu büyük dehanın; ruhunu, eserlerini ve çizgisini yaşatmak, yeni nesil mimarların da bu muhteşem eserlerin hangi yollarla çizilmiş olduğunu öğrenmelerine imkan sağlayarak kültür mirasımıza sahip çıktığımız büyük sosyal sorumluluk projesine imza atıyoruz.

 

Mimar Kemaleddin'in bazı eserleri;

Menü